|
Dwaj bracia Albert i Erich SENNEWALDT w
1876 roku uruchamiają w Białej koło Bielska austriacką
fabrykę o nazwie: Fabryka Szczotek i Pędzli. Byli oni
jednocześnie właścicielami od 1859 roku "Interesu Towarów
Żelaznych i Metalowych" w Wilnie. Z dokumentów wynika, że
Albert Sennewaldt zarządzał Fabryką Szczotek i Pędzli
w Białej, a jego brat "Interesem..." w Wilnie. Obie placówki
stanowiły współwłasność.
14 lutego 1884 roku umiera w 47 roku życia Albert
Sennewaldt, pozostawiając dwóch niepełnoletnich synów
Oskara i Hugona. Wówczas brat zmarłego Erich przenosi się do
Białej i prowadzi firmę wspólnie z synami zmarłego
aż do 1893 roku. W tym roku następuje podział
wspólnego przedsiębiorstwa na dwa odrębne. Skład
Żelaza i Wyrobów Metalowych prowadzi na własny rachunek Erich
Sennewaldt. Właścicielami Fabryki Szczotek i Pędzli w
Białej zostali Oskar i Hugon Sennewaldt.
Fabryka braci Sennewaldt już od narodzin
produkowała duży asortyment szczotek i pędzli. Zatrudniono
fachowców z Niemiec i Austro-Węgier, którzy produkowali
szczotki i pędzle sposobem ręcznym. Początek XX wieku wraz z
rewolucją techniczną wniósł do fabryki postęp
również w zakresie technologii produkcji. Zaczęto
stosować pierwsze maszyny wtłaczarskie, oraz maszyny do
obróbki drewna. Technikę wykonywania szczotek i pędzli w
krótkim czasie opanowali pracownicy zatrudnieni z terenu Białej
oraz Bielska. Produkcja obejmowała już; szczoteczki do
zębów, szczotki do ubrań, do włosów, do
połysku, do błota, do koni, pędzle malarskie, ławkowce,
pędzle do golenia. Jako jedyny zakład w Europie fabryka była
dostawcą szczotek między innymi na dwór cesarza Franciszka
Józefa, na wyposażenie czołowych europejskich hoteli, na
dwory arystokracji. O randze zakładu świadczy fakt, że
już w 1930 roku na Targach w Poznaniu zdobył "Państwowy i
Wystawowy Medal Złoty" za produkcję swoich
wyrobów.
W latach 1914 - 1918 nastąpił
dynamiczny rozwój fabryki spowodowany zamówieniami wojskowymi
związanymi z prowadzeniem I wojny światowej, co
wpłynęło na wzrost zatrudnienia do 400 osób.
Powstał nowy III piętrowy budynek, podwyższono pozostałe
budynki. Po pierwszej wojnie światowej gospodarcza stagnacja odbija
się ujemnie także na działalności fabryki. W 1926 roku
fabryce groziła upadłość. Nastąpiły redukcje
etatów. Zatrudnienie w okresie kryzysu spadło do około 250
pracowników. Dopiero od 1935 roku następuje poprawa sytuacji
gospodarczej kraju i fabryka zwiększa produkcję oraz stan
zatrudnienia. Do wybuchu II wojny światowej w fabryce pracuje około
450 pracowników, w tym około 40 urzędników. W okresie
tym w fabryce zatrudnionych było 100 Polaków, w tym jeden
pracował w charakterze tłumacza.
Dnia 3 września 1939 roku wojska hitlerowskie
wkroczyły na teren Bielska. Rozpoczął się
ciężki okres dla Polaków zatrudnionych w fabryce. Przez
okres pierwszego tygodnia fabryka była nieczynna. Po jej uruchomieniu do
pracy przyjmowano tylko Niemców. W szybkim jednak czasie produkcja
fabryki przestawiona została na potrzeby wojskowe. Dzięki temu po
paru miesiącach zaczęto przyjmować Polaków. Stan
zatrudnienia w okresie okupacji wynosił w fabryce około 600
pracowników w tym około 100 Polaków.
W tym okresie fabryka zmieniła
właścicieli. Przed 1942 rokiem zmarli Oskar i Hugo SENNEWALDT.
Po śmierci dotychczasowych właścicieli przedsiębiorstwo
objęły córki Hugona SENNEWALDTA Erna i Gertruda oraz
zięć Otto BITTNER. Do 1945 roku fabryką
zarządzał bezpośrednio Otto BITTNER. W styczniu 1945 roku
cała rodzina BITTNERÓW przeniosła się do
Wiednia.
Od 1930 roku równolegle z
działalnością fabryki " Braci SENNEWALDT"
rozpoczęła działalność Fabryka Szczotek i
Pędzli " SANAX" zlokalizowana przy ul. Sukienniczej, (obecnie ul. Szkolna
14). Założycielami jej i właścicielami do 1939 r. byli
bracia żydowskiego pochodzenia - Henryk i Wolf GOLBERGOWIE. Była to
mała fabryka zatrudniająca kilkudziesięciu
pracowników. W 1939 r. Henryk GOLBERG wyjechał do Ameryki na
wystawę światową i tam zastała go wojna. Wolf GOLBERG
uciekł przed okupantem do ZSRR, a stamtąd wywędrował
przez Palestynę do Meksyku, gdzie założył fabrykę
szczotek i pędzli.
|